Gościnne występy estońskiego teatru „Südalinna“ – Marius Ivaškevičius „Świt bogów“

Estoński reżyser Elmo Nüganen w teatrze „Südalinna“ (Tallinn) wystawił sztukę znanego na świecie litewskiego dramaturga Mariusa Ivaškevičiusa „Świt bogów“. Spektakl grany jest w dwóch obsadach – z rosyjskimi i estońskimi aktorami. Premiera sztuki odbyła się 30 maja 2025 r. w Dużej Sali teatru „Südalinna“ w języku rosyjskim. Inscenizacja E. Nüganena spotkała się z najwyższymi ocenami krytyków. Nawiasem mówiąc, jeszcze przed premierą sztuka M. Ivaškevičiusa o losie kobiet i miłości na tle wojny na międzynarodowym konkursie „EURODRAM“ została uznana za jedną z najlepszych w Europie, a także za najlepszą sztukę 2024 r. przetłumaczoną na język niemiecki. Wojnę na pełną skalę przeciwko Ukrainie litewski reżyser Mantas Kvedaravičius zastała w Afryce Wschodniej, w Ugandzie. Kręcił tam swój nowy pełnometrażowy film, w którym grała także jego ukochana Ana, pochodząca z Ukrainy. Mantas chciał otworzyć nowy rozdział życia – porzucić dotychczasową pracę twórcy filmów dokumentalnych w strefach wojny na całym świecie i zacząć normalne życie: poślubić Anę i mieć dzieci. To właśnie miało być ich nowe życie, jednak przeszkodziła wojna. Gdy armia rosyjska zbliżyła się do Mariupola, Mantas zrozumiał, że teraz żyć jak zwykły człowiek już nie zdoła: w Mariupolu znał tych ludzi, kręcił o nich film. A gdy miasto zostało otoczone, udał się tam, by dokończyć film. Razem z nim pojechała i Ana. Udało mu się pracować, filmować przez kilka tygodni, a później wpadł w ręce armii rosyjskiej i został zabity. Ana o tym nie wiedziała, szukała zaginionego męża w ogarniętym wojną mieście, gdzie po obu stronach linii frontu leciały kule i spadały bomby, aż w końcu pokazano jej miejsce jego śmierci. Udało jej się potajemnie uciec i wywieźć cały materiał dokumentalny, ciało męża i dotrzeć na Litwę. Później film zmontowano w Paryżu i nazwano „Mariupol 2“. Jego autorowi pośmiertnie wręczono Europejską Nagrodę Filmową za najlepszy film dokumentalny. „Nie miałem sztuki, jaką chciałbym wystawić. Marius Ivaškevičius, dowiedziawszy się o tym, powiedział, że taką ma. I oto pracujemy, by o tych tematach mówiło społeczeństwo, by nie zapominało, byśmy nie zamiatali wszystkiego pod dywan, byśmy się „nie zmęczyli“. Czym w ogóle moglibyśmy się zmęczyć? Żyjemy w warunkach pokoju. Inna sprawa – ludzie na froncie. I jakie mamy prawo się męczyć? To wygląda głupio i arogancko. To idiotyzm. Sądzę, że teraz jest najwyższy czas o tym mówić“. (Elmo Nüganen). Marius Ivaškevičius – litewski pisarz, dramaturg, reżyser, autor filmów dokumentalnych. Jego sztuki są szeroko wystawiane w teatrach świata. Ważniejsze sztuki: „Malysz“, „Sąsiednie miasto“, „Madagaskar“, „Wypędzenie: kronika jednego jabłka“, „Mistras“, „Kant“, „Wielkie zło“, „Śpiący“. Sztuka „Rosyjski romans“ w 2019 r. została wystawiona także w Wileńskim Starym Teatrze (reż. O. Koršunovas), a szkic sztuki „Świt bogów“ wystawiono w 2022 (reż. V. Gurfinkel). Napisał zbiór nowel „Po co dzieci“, powieści „Historia z chmury“, „Zieloni“, „Thomas Mooar“, „Wypędzenie: Londyńska igła“. Odznaczony nagrodą literacką Instytutu Literatury i Folkloru Litewskiego (2005), orderem „Za zasługi dla Litwy“ (2014), Złotym Krzyżem Sceny (2015), medalem pamiątkowym Gabrielė Petkevičaitė-Bitė (2017), Litewską Nagrodą Narodową (2018). Elmo Nüganen – estoński aktor teatralny, reżyser. Od 1992 roku główny reżyser Tallińskiego Teatru Miejskiego. Ważniejsze spektakle: „Romeo i Julia“ W. Shakespeare'a (1992) i „Hamlet“ (1999), „Trzej muszkieterowie“ A. Dumasa (1995) i „ Trzej muszkieterowie. Po dwudziestu latach“ (2001), „Pianola, czyli mechaniczne pianino“ A. Czechowa (1995), „Zbrodnia i kara“ F. Dostojewskiego (1999), „Ślub“ W. Gombrowicza (2004), „Prawda i sprawiedliwość. Część druga“ A. H. Tammsaarego (2005) oraz „Karin. Indrek. Prawda i sprawiedliwość. Część czwarta“ (2006). Wyreżyserował filmy fabularne: „Imiona w marmurze / Nimed marmortahvlil“ (2002), „1944“ (2015). Za twórczość uhonorowany nagrodami zarówno w Estonii, jak i za granicą.

Adresas: Vilniaus senasis teatras