Prezentacja i pokaz reportażu dokumentalnego „Padudenam!”

Dziewieniszki to najdalej na wschód wysunięty punkt Litwy. „Padudenam!” to mistyczna podróż do malowniczej i tajemniczej krainy, gdzie ludzie wciąż mówią kilkoma językami i gwarami, a starodawna tradycja zamawiań (zaklęć) nadal jest żywa. Rejon solecznicki, graniczący z Białorusią, to wyjątkowy tygiel na skrzyżowaniu języków i narodów. Tutaj dziewięciu na dziesięciu mieszkańców uważa się za Polaków, a Litwini stanowią zaledwie dziesiątą część. Ale w tym kraju wyróżnia się wyspa języka litewskiego – okolice Dziewieniszek. „Ta izolacja miała pozytywny wpływ – nieco oddzieliła wyspę od wielkiego obszaru Litwy. Czują się odizolowani, archaiczni” – mówi dr Nijolė Tuomienė z Instytutu Języka Litewskiego. Zamawiania to jedna z najstarszych tradycji folklorystycznych, znana już od czasów starożytnych. Na Litwie praktykowano je od dawna. „Po jakimś czasie przychodzi kobieta i mówi: chcę zamówić od węża. O Boże mój, mówię, przecież od węża zamawia Stefka. Byłam u Stefki, powiedziała, że przekazała Jadzi, idźcie do Jadzi. I tak zostałam” – uśmiecha się zamawiaczka Jadwiga ze wsi Jurgielony. Tradycja zamawiań w Dziewieniszkach jest wyjątkowa. „W całej Litwie wierzy się, że jeśli przekażesz zamawianie lub wyjawisz słowa, sam już nie możesz leczyć. Jednak w kraju dziewieniskim wiele tekstów zapisano właśnie dlatego, że nie trzymano ich w tajemnicy. Wiąże się to po części z tradycją białoruską” – wyjaśnia dr Daiva Vaitkevičienė z Instytutu Literatury Litewskiej i Folkloru. „Zawsze interesował mnie człowiek pogranicza i jego tożsamość – jak rozmaite kultury i języki rywalizowały ze sobą i wzajemnie na siebie wpływały. Dziewieniszki, leżące kilkadziesiąt kilometrów od stolicy, a szerzej cała południowo-wschodnia Litwa, to prawdziwy wielonarodowy stop. Choć naukowcy od dawna badają ten region, szeroka publiczność wie o nim niewiele” – mówi autor projektu Antoni Radczenko. Kiedy? 29 lipca, godz. 18:30. Gdzie? Dom Historii (T. Kosciuškos g. 3, Wilno) Grupa twórcza reportażu dokumentalnego Konsultantki: Danguolė Mikulėnienė, NIjolė Tuomenė, daiva Vaitkevičienė, Kristina Rutkovska, Violeta Švaikovskaja Autor scenariusza i reżyser Antoni Radčenko Operatorzy: Raimundas Razvadauskas, Mykolas Alekna Montażystka: Eva Stankevičienė Producentki: Božena Miežonis, Teresa Rožanovska @Ketvirta versija, 2025

Adresas: Istorijų namai