„TOLI TOLI” („DALEKO DALEKO”)

„Toli toli” Spektakl immersyjny Premiera – 5, 6 kwietnia 2025 r. Spektakl grany jest w językach litewskim i rosyjskim Zespół twórczy: Reżyser – Mantas Jančiauskas Dramaturżka – Lina Laura Švedaitė Kompozytor – Mantvydas Leonas Pranulis Scenografka – Ona Juciūtė Artysta wideo – Kristijonas Dirsė Reżyser świateł – Julius Kuršys Programista – Robertas Dumpis Asystent reżysera – Andrius Darela Menedżer spektaklu – Matas Makauskas /// „Toli toli” to doświadczalna podróż po Starym Teatrze w Wilnie, zaproszenie do intymnego spotkania z historią i atmosferą teatru. Fragmentaryczna dramaturgia, utkana z nagrań opowieści pracowników teatru, materiałów archiwalnych i muzyki, wypełni wyjątkowe, zwykle niedostępne przestrzenie teatru i poprowadzi dalej, niż sięga nieuzbrojone oko. Pozwoli doświadczyć teatru – zarówno geografii budynku, jak i wchłoniętych w niego różnych warstw pamięci historycznej i osobistej. Teatr wznoszący się na wzgórzu przy ulicy Jonasa Basanavičiusa jest niczym uśpiony mamut lub centaur, błąkający się w labiryncie przełomów czasu, ustrojów i historii. Budynek się przebudzi, przemówi, będzie świadczył wam, o was. Będziecie mogli być tego świadkami. Nie ma wątpliwości – zdziwicie się. Spektakl uruchomi wszystkie 5 zmysłów człowieka: wzrok, słuch, węch, dotyk, receptory smaku. Staniecie się teatrem, historią, centaurem, a one staną się wami. Budynek Starego Teatru w Wilnie powstał w latach 1912–1914 przy ówczesnej ulicy Pohulanka z inicjatywy Hipolita Korwin-Milewskiego, hrabiny Klementyny Tyszkiewicz, drukarza i intelektualisty Feliksa Zawadzkiego oraz Mieczysława Bogdanowicza, ze środków ofiarowanych przez mieszkańców miasta. Co prawda podobnych teatrów w Europie na początku XX wieku było wiele, jednak w kontekście litewskim ten teatr jest wyjątkowy – jeden z najstarszych, a w tym roku liczy już 111 lat. W kontekście przemian historycznych w teatrze spotykała się i krzyżowała twórczość artystów polskich, litewskich i rosyjskich, a ściany słyszały chyba wszystkie języki rozbrzmiewające na ulicach Wilna. Ten teatr to komórka historii Litwy i Wilna, jej DNA. Dramaturgia spektaklu składa się z materiału dokumentalnego – fragmentów świadectw, zdań, z których sklejony jest poetycki kolaż, głosów jakby rozmawiających ze sobą. Koncepcja muzyczna opiera się na zasadzie przetwarzania nagrań terenowych ( field recording ): z nagrań dźwiękowych dawnych spektakli (teksty, muzyka), nagrań wywiadów z pracownikami teatru tworzony jest nowy, współczesny pejzaż dźwiękowy, z wykorzystaniem także współczesnych instrumentów muzyki elektronicznej i na żywo. Scenografią jest samo wnętrze budynku, znajdujące się w nim obiekty, elementy dawnych spektakli, wycofane kostiumy, artefakty dekoracji i materiałów archiwalnych – stół, fotografia, lampa... „Chcę zaprosić widza do pewnej medytacji nad pamięcią. Jednocześnie zapytać, dlaczego przywiązujemy się do określonej przeszłości, jaki jest nasz stosunek do przeszłości? Każdy okres historyczny wpisał w tę przestrzeń swój ślad, swój głos. Ale czyja pamięć tu dominuje? Kto i jak wybiera, co pamiętać, a co zapomnieć? Jak budynek, w którym istniały różne teatry, stał się nie tylko centrum życia kulturalnego, ale i polem walki o pamięć?” (Mantas Jančiauskas) Każdy widz będzie wędrował po teatrze indywidualnie, błądząc po przestrzeniach zupełnie sam. Pomogą w tym wirtualny przewodnik, słuchawki, technologie. Nie zgubicie się. W tym przypadku na końcu labiryntu naprawdę jest wyjście. /// Mantas Jančiauskas (ur. 1992) to artysta młodego pokolenia, w 2018 r. ukończył reżyserię teatralną w Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru (opiekun kursu – Gintaras Varnas), grał w filmach. Eksperymentuje z różnymi formami sztuki, poszukuje nowych sposobów przekazywania rzeczywistości scenicznej, szczególną uwagę poświęca dokumentowi, formatowi teatru site-specific i integracji technologii, co pozwala poszerzać doświadczenie i granice postrzegania tradycyjnego teatru. W swojej twórczości wrażliwie bada tematy społeczne, wyróżnia się nowatorskim podejściem do rzeczywistości teatralnej. Dotychczasowe prace M. Jančiauskasa ( Dreamland , Glaistas , Vaidina Marius Repšys , Portalas , Ekskursija , Drebėjimai , Vedami ) zyskały uznanie i stały się wydarzeniami teatralnymi.

Adresas: Vilniaus senasis teatras